Usaha membina generasi muda yang sihat, berdaya tahan dan bersedia memimpin masa depan negara perlu bermula dengan pendidikan kesihatan yang dekat dengan komuniti. Semangat inilah yang menjadi asas kepada pelaksanaan program WIRA, iaitu Warrior Initiative for Resilience and Health Advancement, yang mengangkat tema Strong Body, Resilient Mind, Future Leaders. Program berimpak tinggi ini telah dijayakan dengan kerjasama Maktab Tentera Diraja (MTD) pada 16 Mei 2026.
Inisiatif ini dilaksanakan sebagai sebahagian daripada latihan lapangan bagi 23 orang pelajar Sarjana Kesihatan Awam daripada Jabatan Perubatan Kemasyarakatan dan Pencegahan, Fakulti Perubatan, Universiti Malaya. Ia turut melibatkan penyertaan aktif daripada kira-kira 400 orang pelajar MTD, barisan kakitangan Universiti Malaya, serta rakan pelaksana strategik daripada pelbagai agensi dan institusi.
Program WIRA memberi tumpuan kepada peningkatan literasi kesihatan remaja, pembentukan amalan gaya hidup sihat, pengukuhan daya tahan mental dan pemerkasaan kendiri pelajar supaya mereka mampu membuat keputusan kesihatan dengan lebih bijak.
Pada masa yang sama, program ini menjadi ruang pembelajaran lapangan yang berharga kepada pelajar Sarjana Kesihatan Awam untuk menterjemahkan teori yang dipelajari di bilik kuliah kepada amalan kesihatan awam bersama komuniti.
Remaja merupakan kelompok penting dalam pembangunan negara kerana fasa ini membentuk identiti, nilai kendiri dan tabiat hidup seseorang. Amalan seperti pemakanan seimbang, aktiviti fizikal, tidur yang mencukupi, pengurusan stres, penjagaan kesejahteraan mental dan kebersihan diri, serta keupayaan untuk mengelakkan tingkah laku berisiko tinggi akan memberi kesan jangka panjang terhadap kualiti kesihatan mereka apabila dewasa.
Selari dengan peribahasa Melayu yang berbunyi, “melentur buluh biarlah daripada rebungnya,” segala bentuk usaha pencegahan di dalam kerangka kesihatan awam sememangnya perlu bermula seawal peringkat usia muda. Pelaksanaan pendidikan kesihatan pada peringkat remaja bukan sahaja berfungsi untuk meningkatkan tahap pengetahuan mereka, malah ia berupaya membina asas tingkah laku yang sihat sebelum sebarang masalah kesihatan kronik berisiko menjadi lebih serius pada masa hadapan.
Oleh itu, setiap mesej kesihatan kepada remaja perlu diolah secara praktikal, interaktif dan sesuai dengan realiti kehidupan harian mereka. Perkongsian maklumat sahaja tidak mencukupi; remaja perlu dibimbing dari segi fizikal dan emosi untuk memahami risiko, membina keyakinan diri dan mengamalkan gaya hidup yang lebih sihat.
Melalui penganjuran program WIRA, pelajar Sarjana Kesihatan Awam terlibat secara langsung dalam fasa perancangan, pelaksanaan dan penilaian aktiviti bersama komuniti MTD. Mereka dilatih mengenal pasti isu kesihatan yang relevan, menyediakan bahan pendidikan, merancang kaedah penyampaian, mengurus aktiviti, berkomunikasi dengan kumpulan sasaran dan bekerjasama dengan pelbagai pihak.
Pengalaman lapangan ini penting dalam membina kemahiran kepimpinan, komunikasi, kerja berpasukan, mengukuhkan keupayaan menyelesaikan masalah dan pelaksanaan program sosial. Secara tidak langsung, inisiatif ini membantu melahirkan bakal profesional kesihatan awam yang kukuh dari segi teori akademik serta mampu memahami keperluan sebenar masyarakat di peringkat akar umbi.
Antara pengisian utama yang dijalankan termasuk pendidikan pencegahan vape, kempen kesedaran kesihatan mental, kesedaran tentang bahaya ketagihan digital, amalan pemakanan sihat, saringan kesihatan asas, pendidikan awal tentang penyakit kanser, langkah pencegahan penyakit berjangkit, demonstrasi Bantuan Hayat Asas atau Basic Life Support (BLS), serta penjagaan kecemasan. Program ini turut menyediakan sesi bimbingan pendidikan dan kerjaya kepada pelajar yang bakal melanjutkan pengajian selepas menamatkan Tingkatan Lima.
Pendekatan yang bersifat interaktif seperti penyediaan reruai pendidikan kesihatan, penganjuran kuiz pintar, sesi soal jawab secara terbuka, aktiviti perbincangan berkumpulan, serta teknik main peranan (role play) telah digunakan sepenuhnya bagi merangsang penglibatan aktif dalam kalangan pelajar MTD.
Melalui aktiviti main peranan, para remaja berpeluang memahami situasi kesihatan sebenar melalui lakonan senario harian, termasuk cara menghadapi tekanan rakan sebaya, teknik pengurusan stres, kaedah penggunaan media digital secara sihat, pemilihan menu makanan yang lebih baik, serta pembinaan keberanian diri untuk mendapatkan bantuan profesional apabila berhadapan dengan masalah kesihatan.
Kaedah pengajaran sebegini terbukti berjaya menjadikan pendidikan kesihatan lebih dekat dengan pengalaman hidup remaja. Ia membantu para peserta agar tidak sekadar menjadi penerima maklumat yang pasif, tetapi turut mendorong mereka untuk berfikir, berani bertanya, aktif berinteraksi, dan bijak mengaitkan mesej kesihatan dengan rutin kehidupan seharian.
Kejayaan pelaksanaan program WIRA ini juga turut didorong oleh sokongan padu daripada Jabatan Kesihatan Awam dan Jabatan Perubatan Psikologi Pusat Perubatan Universiti Malaya (PPUM), Unit Pembangunan Penyelidikan dan Pendidikan Perubatan Fakulti Perubatan Universiti Malaya, National Cancer Society Malaysia (NCSM), Klinik Khidmat, serta pertubuhan Insaf Murni.
Setiap rakan pelaksana strategik ini membawa kepakaran tersendiri yang unik dalam memperkukuh kandungan pengisian program, merangkumi aspek kesihatan fizikal, kesihatan mental, pencegahan penyakit kronik, penjagaan kecemasan di rumah, kesedaran bahaya kanser, sehinggalah kepada agenda pembangunan masa depan pelajar.
Di samping itu, pihak Bahagian Perkhidmatan Kesihatan Angkatan Tentera Malaysia turut memberikan sumbangan yang besar dalam program ini melalui penyediaan kemudahan perkhidmatan Klinik Gigi Bergerak, yang menawarkan saringan kesihatan pergigian secara percuma kepada para pelajar MTD.
Kehadiran kemudahan ini nyata memperkukuh komponen kesihatan menyeluruh dalam program WIRA serta memberikan pendedahan awal kepada para remaja mengenai betapa kritikalnya kepentingan penjagaan kesihatan oral sebagai sebahagian daripada amalan gaya hidup yang sihat.
Menurut Dr. Siti Idayu Hasan, selaku Koordinator Kursus Promosi Kesihatan di Jabatan Perubatan Kemasyarakatan dan Pencegahan, Fakulti Perubatan, Universiti Malaya, beliau menegaskan bahawa program kemasyarakatan seumpama ini terbukti memberikan impak positif yang sangat besar kepada para pelajar universiti dan seluruh komuniti warga MTD.
Beliau menjelaskan bahawa program ini memberikan peluang emas kepada pelajar Sarjana Kesihatan Awam untuk menterjemahkan segala pembelajaran di dalam bilik kuliah kepada bentuk amalan kesihatan awam yang sebenar di lapangan.
“Pelajar bukan sahaja terlibat dalam pelaksanaan aktiviti, tetapi mereka turut dilatih dalam aspek pengurusan perancangan program, teknik penyampaian mesej kesihatan, dan penilaian keberkesanan sesuatu program. Saya rasa bangga melihat komitmen, kreativiti dan kesungguhan mereka dalam melaksanakan aktiviti interaktif berkaitan pencegahan vape, kesihatan mental, ketagihan digital, pemakanan sihat dan saringan kesihatan,” katanya lagi.
Dr. Siti Idayu Hasan turut menambah bahawa program ini diharap dapat memberikan impak yang berkekalan kepada pelajar Promosi Kesihatan, para pelajar dan kakitangan MTD, serta seluruh rakan kerjasama rentas agensi yang terlibat. Inisiatif strategik sebegini bukan sahaja berjaya mengukuhkan kemahiran kepimpinan, komunikasi, kolaborasi, dan kemahiran pelaksanaan program dalam kalangan pelajar universiti, tetapi ia juga terbukti secara langsung meningkatkan tahap kesedaran kesihatan serta menyuburkan amalan positif di dalam ekosistem komuniti MTD.
Beliau turut menegaskan bahawa penganjuran program seumpama ini mencerminkan komitmen Universiti Malaya terhadap pemerkasaan agenda pembelajaran berasaskan pengalaman, jaringan kerjasama rentas sektor, serta pembangunan profesional kesihatan awam masa depan yang berkemampuan untuk mencipta impak komuniti yang mampan.
Sementara itu, Ketua Pelajar Program WIRA, Dr. Shazwani Mohamad, berkata pengalaman berharga menyelaraskan program berskala besar sebegini telah memberikan satu bentuk pendedahan yang amat bermakna kepada para pelajar Sarjana Kesihatan Awam dalam memahami seluk-beluk pelaksanaan aktiviti kesihatan bersama komuniti.
“Program ini memberi pengalaman bermakna kepada kami untuk belajar merancang, melaksanakan dan menilai keberkesanan aktiviti kesihatan di lapangan. Kami juga belajar berkomunikasi dengan lebih berkesan, bekerja sebagai satu pasukan dan menyampaikan mesej kesihatan dengan cara yang lebih mudah difahami oleh pelajar MTD,” katanya.
Hakikatnya, kejayaan mutlak program WIRA telah membuktikan bahawa usaha menjaga kesihatan masyarakat memerlukan peranan dan komitmen bersama daripada pelbagai pihak. Pihak universiti menyumbang dari segi kepakaran akademik dan pengenalan pendekatan yang berasaskan bukti saintifik, pihak MTD pula menyediakan platform komuniti dan ekosistem yang ideal untuk pendidikan kesihatan remaja, manakala barisan rakan pelaksana memperkukuh program melalui sumbangan kepakaran khusus di dalam bidang masing-masing.
Secara keseluruhannya, program WIRA bukan sekadar aktiviti kesedaran kesihatan bermusim, tetapi satu pelaburan strategik jangka panjang dalam pembangunan modal insan dan kesejahteraan masyarakat. Program ini melatih pelajar Sarjana Kesihatan Awam menjadi pengamal kesihatan yang lebih kompeten, responsif dan berorientasikan komuniti, di samping memberikan manfaat langsung kepada remaja melalui peningkatan pengetahuan, kesedaran dan kemahiran hidup sihat. Inisiatif seperti ini wajar diteruskan dan diperluas kerana ia membina jambatan antara ilmu dan amalan, antara universiti dan masyarakat, serta antara latihan profesional dan impak sosial. Dengan kerjasama pelbagai pihak, program seumpama ini berupaya melahirkan komuniti yang lebih celik kesihatan serta generasi profesional kesihatan awam yang bersedia memimpin perubahan ke arah masyarakat yang lebih sihat, berdaya tahan dan berwawasan.
Dr. Siti Idayu Hasan
Dr. Siti Idayu Hasan merupakan seorang Koordinator bagi Kursus Promosi Kesihatan di Jabatan Perubatan Kemasyarakatan dan Pencegahan, Fakulti Perubatan, Universiti Malaya. Beliau boleh dihubungi melalui e-mel: idayuhasan@um.edu.my.
Dr. Shazwani Mohamad
Dr. Shazwani Mohamad pula merupakan calon Sarjana Kesihatan Awam merangkap Ketua Program WIRA di Jabatan Perubatan Kemasyarakatan dan Pencegahan, Fakulti Perubatan, Universiti Malaya.
